czwartek, 13 kwietnia 2017

17/2016 Echopraksja, Peter Watts


Zbliża się XXII wiek. Jest to świat, w którym ci, co odeszli, wysyłają żywym pocztówki z Nieba, wierni wprowadzają się w ekstazę religijną, dokonując rewolucji w nauce; w którym genetycznie zrekonstruowane wampiry rozwiązują problemy nierozwiązywalne dla zwykłych ludzi, a żołnierze mają w głowie przełącznik trybu zombie, odcinający im samoświadomość podczas walki. A wszystko to monitoruje obca inteligencja, które nie zamierza się ujawnić. 
Daniel Brüks jest żywą skamieliną, biologiem terenowym w świecie, gdzie biologia się zinformatyzowała; jest marionetką wykorzystaną przez terrorystów do zabicia tysięcy ludzi. Ukrywa się na pustyni w Oregonie, odwróciwszy się plecami do ludzkości, rozpadającej się z każdą sekundą na odrębne podgatunki. Jednakże którejś nocy budzi się w oku cyklonu, który wywróci cały świat do góry nogami.  
Uwięziony na pokładzie statku lecącego do środka Układu Słonecznego, po lewej stronie ma dręczonego tęsknotą żołnierza, którego obsesją są szeptane wiadomości od dawno zmarłego syna. Po prawej – panią pilot, tropiącą człowieka, którego przysięgła zabić na miejscu. W cieniach za jego plecami czai się wampirzyca ze świtą zombie-ochroniarzy. Przed sobą zaś mają garstkę mnichów w szponach religijnego uniesienia, prowadzącą ich na spotkanie z czymś, co nazwali Aniołami z asteroid. Na tej pielgrzymce Daniel Brüks, ludzka skamieniałość, stanie oko w oko z największym przełomem ewolucyjnym od powstania rozumu.
Opis fabuły: lubimyczytac.pl 
Zabrałam się za Echopraksję wkrótce po powtórce Ślepowidzenia, i to był dobry ruch. Obawiam się, że dłuższa przerwa mogłaby mnie zniechęcić. Kontynuacja to również twarde i ciężko przyswajalne science fiction, jednak zmieniło się trochę moje podejście: tym razem nie próbowałam uwierzyć we wszystko, co napisał autor i nie traktowałam książki jak poważnej próby przewidzenia przyszłości. Spróbowałam skupić się raczej na fabule i przyjąć więcej elementów po prostu na wiarę.

Wiara jest też istotnym elementem tej książki. Autor zadał czytelnikom wiele pytań o istnienie bądź nieistnienie boga, jego ewentualną naturę, granice nauki, dalszą ewolucję ludzkości... Przy ewentualnym drugim czytaniu Echopraksji na pewno wyłapałabym ich więcej. Wszystko to oczywiście ma podstawy w istniejących teoriach naukowych lub w całkiem prawdopodobnych hipotezach. Tu duże brawa dla Petera Wattsa, który znowu odwalił kawał dobrej roboty.

Postaci były całkiem udane, zwłaszcza główny bohater Daniel zaimponował mi swoim uporem i hartem ducha. Uwikłał się w dziwną i niebezpieczną historię, był otoczony przez o wiele bardziej zaawansowane umysły, ale pomimo tego nie zaprzestał obserwacji i badań - końcu cały czas był naukowcem. Jego towarzysze podróży również są dobrze napisani, a dzięki postaci ojca Siriego Keetona mamy bezpośredni związek ze Ślepowidzeniem. A wampirzyca Valerie to mistrzostwo absolutne - jeszcze nie spotkałam w literaturze tak bardzo nieludzkich, pierwotnych i niebezpiecznych wampirów jak u Wattsa. Obdarł te mityczne stwory z całego romantyzmu i zostawił tylko grozę i mordercze instynkty ledwo kontrolowane przez potężny umysł. Wolę raczej takie bardziej przystępne wampiry, chociażby w stylu Anne Rice, ale doceniam tę niebanalną konwencję.

Generalnie tę książkę czytało mi się lepiej od poprzedniczki, ale mam jedno wielkie zastrzeżenie: fabuła i zakończenie. Na początku jest ok, ale końcówka mocno mnie rozczarowała, bo w sumie prowadzi donikąd.. Mam wrażenie, że cała Echopraksja powstała tylko po to, żeby autor miał gdzie zadać swoje pytania i snuć egzystencjalne rozważania. A ja lubię proporcje odwrotne, kiedy ta cała warstwa filozoficzna zmuszająca czytelnika do myślenia jest częścią fabuły i naturalnie z niej wynika. Po dwóch powieściach stwierdzam, że twórczość Wattsa jest dla mnie zbyt przekombinowana i lepiej będzie, jeśli dam sobie z nią spokój. 3/5.

poniedziałek, 10 kwietnia 2017

16/2017 Czterdzieści i cztery, Krzysztof Piskorski


Rok 1844. Odkrycie energii próżni zmieniło historię. Wojny i powstania potoczyły się nowym torem, a europejskie mocarstwa kolonizują światy równoległe. Do odciętej blokadą Anglii przybywa Eliza Żmijewska - poetka i ostatnia kapłanka zapomnianego słowiańskiego bóstwa. Ma wykonać wyrok na bogatym przemysłowcu, Konradzie Załuskim, wydany przez samego Juliusza Słowackiego. Czy Załuski naprawdę jest winny zdrady? A może padł ofiarą rozgrywki dwóch wieszczów? 
Europa stoi na krawędzi wojny. Rewolucjoniści, luddyści i szaleni prorocy snują piętrowe intrygi. Armie, tajne policje oraz floty powietrznych okrętów czekają na znak. Z pozaświatowych kolonii Francji, Anglii oraz Rosji nadciągają egzotyczne stworzenia i obce siły. Coś lęgnie się w ciemnych zaułkach miast...
Opis fabuły z okładki książki. 
Czterdzieści i cztery to doskonały przykład tego, że polska literatura pełna jest dzieł ciekawych i oryginalnych, a nasi rodzimi autorzy potrafią pozytywnie zaskoczyć. Nie wiem dlaczego, ale oczekiwałam czegoś ok, ale bez fajerwerków, a okazało się, że ta książka to świetny mix akcji, steampunku i epoki romantyzmu. Wciągnęłam się już po kilku stronach i ciężko było mi się od niej oderwać.

Duże brawa dla Krzysztofa Piskorskiego szczególnie za to, jak udało mu się oddać klimat początku XIX wieku i jednocześnie nieco go unowocześnić poprzez dodanie technologii aetherowej. Umiejętnie wybrał też barwne postaci z epoki i wrzucił je do swojej książki. Na końcu jest zamieszczona odautorska notka wyjaśniająca niektóre inspiracje i nawiązania, ale fajnie jest odkrywać je samemu.

Początkowo bałam się, że ilość wątków mnie przytłoczy, bo mamy tutaj: walki narodowowyzwoleńcze, poezję, energie aetherową, światy równoległe, inteligentne wielkie robale, gadającą głowę, słowiańskie wierzenia... I uwierzcie mi, to jeszcze nie wszystko. Ale autor skupił się na postaci Elizy Żmijewskiej i to ona zawsze jest w centrum wydarzeń, poznajemy ten skomplikowany świat tylko z jej perspektywy. To całkiem sympatyczna bohaterka, chociaż jest trochę za dobra w zbyt wielu dziedzinach - taki mały minusik. Bardzo podobały mi się jej próby napisania wiersza: a to minęła już odpowiednia chwila, a to już udało się jej coś wymyślić, a później okazywało się, że to przecież jest już wiersz kogoś innego... Biedna Eliza, przez całą książkę nie było jej dane zostać poetką. :) Gdyby dorzucić tam jeszcze jednego czy dwóch bohaterów, z perspektywy których poznawalibyśmy akcję, zrobiłby się straszny tłok i powieść musiałaby urosnąć do trylogii czy nawet cyklu.

Do ideału trochę zabrakło, zwłaszcza za sprawą zakończenia. Nie było złe, ale spodziewałam się czegoś innego, może bardziej epickiego. Przez chwilę byłam rozczarowana, jednak później przemyślałam sprawę i stwierdzam, że finał jest odpowiedni. Tak jak u Sapkowskiego: nie podobały mi się zakończenia Sagi o wiedźminie i Trylogii husyckiej, ale w sumie były one dobrze wyważone, ani zbyt słodkie, ani zbyt gorzkie. Tak też (no, może na mniejszą skalę) było i w Czterdzieści i cztery.

Pomimo kilku wad dam tej książce 5/5, bo dostarczyła mi tego, co w czytaniu lubię najbardziej: wartkiej akcji, ciekawych pomysłów, nawiązań, przy których trzeba ruszyć głową i pozytywnych bohaterów. Dopiero tuż przed napisaniem tej recenzji dowiedziałam się, że inna książka Krzysztofa Piskorskiego - Cienioryt - dostała w 2013 roku nagrodę im. Janusza A. Zajdla, czyli największe wyróżnienie polskiej literatury fantastycznej. Szybciutko wpisuję ją na listę do przeczytania i cieszę się, że odkryłam kolejnego dobrego rodzimego twórcę.  

piątek, 31 marca 2017

15/2017 Jedwabnik, Robert Galbraith


Pisarz Owen Quine zaginął. Jego żona zleca sprawę prywatnemu detektywowi Cormoranowi Strike’owi. Kobieta sądzi, że mąż potrzebował kilku dni dla siebie, jak to zdarzało się już wcześniej. Strike ma go odnaleźć i sprowadzić do domu. W trakcie śledztwa okazuje się, że powód zniknięcia Quine’a może być znacznie poważniejszy niż podejrzewa żona. Pisarz właśnie ukończył rękopis będący jadowitym portretem niemal wszystkich jego znajomych. Gdyby książka została opublikowana, zrujnowałaby niejedno życie, więc wielu osobom mogło zależeć na uciszeniu autora. A kiedy ten zostaje odnaleziony – brutalnie zamordowany w dziwacznych okolicznościach – rozpoczyna się wyścig z czasem, by zrozumieć motyw bezwzględnego zabójcy, zabójcy, jakiego Strike do tej pory nie spotkał…
Opis fabuły z okładki książki. 
Na początku jeszcze przypomnę (choć raczej nie ma już czytających osób, które by o tym nie wiedziały), że Robert Galbraith to tylko pseudonim, pod którym ukrywa się J. K. Rowling, która chciała spróbować swoich sił w innym gatunku literackim. Jedwabnik to drugi z jej kryminałów i, tak jak w przypadku pierwszego Wołania kukułki, jest to książka bardzo udana.

Nie ma tutaj akcji pędzącej na łeb na szyję, za to jest zasypany śniegiem Londyn, zwłoki pisarza i boląca noga Cormorana Strike'a. Bardzo podobał mi się ten klimat i żmudne detektywistyczne śledztwo. Potencjalnych morderców było wielu i z każdym z nich trzeba było porozmawiać - i to nie raz. Widziałam, że niektórzy w swoich recenzjach narzekali na tę wolno rozkręcającą się fabułę, ale dla mnie była to duża zaleta.

O dziwo, podobało mi się również obyczajowe tło powieści, czyli prywatne życie detektywa Strike'a oraz jego asystentki Robin. Duża w tym zasługa kunsztu pisarskiego Rowling, która potrafiła umiejętnie zrównoważyć wątki kryminalne i obyczajowe, a nawet je połączyć (np. w miejscu, gdzie Strike prosi o pomoc w śledztwie swojego przyrodniego brata). 

Rowling zasługuje też na pochwałę za tematykę swoich kryminałów. Akcja pierwszej części oscyluje wokół show biznesu i paparazzich, tutaj zaś mamy literackie środowisko Londynu. W obu przypadkach są to tematy, które autorka zna z autopsji i posiada na ich temat pewną wiedzę. Pozwoliło jej to uniknąć syndromu Katarzyny Michalak (to ja wymyśliłam tę nazwę), czyli: nie znam się na niczym, napiszę książkę o wszystkim. Mam gorącą nadzieję, że w kolejnej części ta tendencja dobrego rozeznania w realiach i porządnego researchu zostanie utrzymana.

Nie znalazłam w tej powieści jakichś większych wad czy niedociągnięć. Jest przyjemna w czytaniu, a intryga naprawdę wciąga. Prawdziwy morderca od pewnego momentu był na mojej liście podejrzanych, ale i tak nie byłam do końca pewna, kto zabił. Jedwabnik to książka godna polecenia. Ode mnie dostaje 4/5, a kolejnej części będę z niecierpliwością wypatrywać w bibliotece.

piątek, 24 marca 2017

14/2017 Ślepowidzenie, Peter Watts


W 2082 ludzkość dowiaduje się o istnieniu obcej cywilizacji: rój niewielkich sond obserwacyjnych otoczył Ziemię i uległ spaleniu w atmosferze. Przypadkowo zostaje wykryty zmierzający w stronę Ziemi statek kosmiczny. Na jego spotkanie zmierza ziemska ekspedycja na pokładzie statku kosmicznego „Tezeusz”, którego kapitanem jest wampir. W Obłoku Oorta, ponad płaszczyzną ekliptyki, napotykają olbrzymi pojazd obcych identyfikujący się jako „Rorschach”.
Opis fabuły: wikipedia. 
Jest to moje drugie podejście do tej książki, po raz pierwszy przeczytałam ją ponad trzy lata temu. Wtedy nie byłam nią specjalnie zachwycona, chociaż przecież Ślepowidzenie zdobyło wiele branżowych nagród literackich. Teraz odbiór powieści trochę mi się zmienił, pewne elementy doceniam bardziej, ale co do niektórych wciąż nie jestem przekonana.

Tym, co podoba mi się najmniej, są retrospekcje z Ziemi dotyczące życia głównego bohatera Siriego Keetona i historia jego związku z kobietą. Przez tę miłość nie mogę patrzeć na  niego inaczej niż jak na ostatniego palanta, gdyż w stosunku do swojej dziewczyny zachowywał się on strasznie nie fair i nie widział w tym nic złego. Owszem, Siri ma wycięte pół mózgu i przez to jest inny, ale mógł nie angażować się w związek skoro wiedział, że nie będzie w stanie dać szczęścia swojej partnerce. Nie kupuję też wizji życia za te sześćdziesiąt parę lat, autor poszedł tu w stronę technologicznego ekstremum.

Jednak główną osią fabularną powieści jest pierwszy kontakt z istotami pozaziemskimi. To stały numer w repertuarze literatury science fiction, ale ja niezmiennie lubię ten motyw. Obcy w Ślepowidzeniu są naprawdę obcy i pomimo badań tak naprawdę nic o nich nie wiemy. Nie ma żadnych jednoznacznych danych, wszystko to tylko spekulacje solidnie oparte o przeróżne naukowe teorie i hipotezy. Tutaj brawa dla autora, gdyż odwalił on naprawdę kawał solidnej roboty aby swoją powieść mocno osadzić na faktach. Dołączył nawet do książki krótki dodatek, który wyjaśnia część zawartych w niej naukowych zagadnień, oraz spis źródeł - w razie, gdyby jakiś dociekliwy czytelnik zechciał poszerzyć swą wiedzę.

Przy drugim czytaniu Ślepowidzenia zwróciłam większą uwagę na jego filozoficzny aspekt, a dokładnie na rozważania o inteligencji i samoświadomości. Dobre sf powinno zmuszać do myślenia, i tu właśnie tak się dzieje. Ale dlaczego umknęło mi to za pierwszym razem? Ano dlatego, że książka napisana jest strasznie trudnym i mało przystępnym językiem. Nie da się jej czytać ot, tak sobie, ona potrzebuje całej naszej uwagi. Do tego dochodzi jeszcze wspominane już przeze mnie mnóstwo naukowych teorii, które miejscami ocierają się już o technobełkot.

Nie znam innych książek tego autora (chociaż mam zamiar wkrótce przeczytać Echopraksję, która jest kontynuacją omawianego przeze mnie Ślepowidzenia), ale raczej nie jest on mistrzem słowa pisanego i myślę, że bardziej utalentowany autor napisałby tę powieść o wiele przystępniej. Poza tym boli mnie niewykorzystanie potencjału wampira Jukki Sarastiego, to mogła być taka świetna postać... W każdym razie moja ocena to 3/5. W swoim podgatunku hard sf może i jest to dzieło wybitne, ale dla mnie, takiego przeciętnego czytelnika, jest jednak zbyt twarde. Polecam, ale jedynie fanatykom gatunku.

wtorek, 21 marca 2017

13/2017 Bohaterowie, Joe Abercrombie


Dla chwały... Dla zwycięstwa... Dla przetrwania... 
Powiadają, że Czarny Dow zabił więcej ludzi niż zima, i wspiął się na tron Północy po górze usypanej z czaszek.
Król Unii, wyjątkowo zawistny sąsiad, nie ma zamiaru przyglądać się z uśmiechem, jak Dow pnie się jeszcze wyżej. Wydał rozkazy i wojsko już brnie przez północne błota. Tysiące ludzi gromadzą się przy zapomnianych kamiennych kręgach, na bezwartościowych wzgórzach i w mało ważnych dolinach, a przy sobie mają mnóstwo ostrej stali.
Bremer dan Gorst, zhańbiony mistrz szermierczy, poprzysiągł odzyskać utracony honor na polu bitwy. Trawiony obsesją odkupienia i uzależniony od przemocy, dawno przestał dbać o to, jak wiele krwi przy tym przeleje. Nawet jeśli będzie to jego własna krew.
Księcia Caldera nie interesuje honor, a tym bardziej śmierć. Pragnie tylko władzy i jest gotów na każde kłamstwo, sztuczkę oraz zdradę, żeby ją zdobyć. Byle nie musiał własnoręcznie o nią walczyć.
Curndenowi Gnatowi, ostatniemu uczciwemu człowiekowi na Północy, wojaczka nie przyniosła niczego poza opuchniętymi kolanami i zszarganymi nerwami. Nie zależy mu na tym, kto wygra, po prostu chce czynić to, co właściwe. Ale czy uda mu się wybrać dobrą drogę, gdy świat wokół niego stoi w płomieniach?
 
Trzy dni krwawej bitwy zdecydują o losie Północy. Jednak gdy po obu stronach szerzą się intrygi, szaleństwo, kłótnie i małostkowa zawiść, trudno liczyć na to, że zwyciężą najszlachetniejsze serca, czy nawet najsilniejsze ręce...
Opis fabuły: lubimyczytac.pl 
Powyższy krótki opis fabuły przedstawia nam pokrótce kilka postaci z tej książki, ale jest to jedynie czubek góry lodowej. Bohaterów jest tam na pęczki i dzięki temu poznajemy dokładnie obie strony konfliktu: od świeżych rekrutów po najwyższe dowództwo. Ale chyba żadna z tych osób nie zasłużyła na miano prawdziwego bohatera.  

Przyzwyczaiłam się już do stylu autora i do jego sposobu kreowania postaci - nie należą one do specjalnie sympatycznych i niezbyt można brać z nich przykład, za to pięknie demonstrują nam pełne spektrum ludzkich wad i przywar. Cóż, taki to właśnie brudny i smutny świat wykreował nam Abercrombie. Żeby nie było tak depresyjnie: owszem, zdarzają się też osobnicy kierujący się bardziej szlachetnymi pobudkami, a całość okraszona świetnym, ironicznym humorem, który uwielbiam.

Jest to bardzo militarne fantasy, praktycznie cała książka to opis kilkudniowych zmagań wojsk Unii i Północy pod wzgórzem o nazwie Bohaterowie. Przy okazji z rozmów różnych postaci dowiadujemy się wiele o sytuacji w całym uniwersum Pierwszego prawa. Bohaterowie są bowiem kontynuacją tego cyklu. I to kontynuacją udaną, jak dla mnie najlepszą książką Abercrombiego ( z tych, które przeczytałam do tej pory). Trafiło do mnie jej antywojenne przesłanie: po co było to wszystko, skoro można było spotkać się kilka dni wcześniej i porozumieć się, zanim te tysiące ludzi zginęło?

Oceniam Bohaterów na mocne 4/5. Książka nie ma jakiś specjalnych wad, po prostu nie wywołała we mnie żadnych większych emocji, nie pozostawiła super wrażenia. Ot, porządna historia, którą dobrze się czyta. Na pewno dalej zostaję z autorem i w końcu przeczytam wszystkie jego książki.

niedziela, 19 marca 2017

Nowe książki: Opowieści z meekhańskiego pogranicza, Robert M. Wegner


Po prostu musiałam mieć te książki. Najlepsze fantasy, jakie udało mi się przeczytać w ostatnim czasie - tutaj moja recenzja. Całkiem ładnie wydane, w porządnych twardych okładkach. Teraz ciągnie mnie, żeby całość przeczytać jeszcze raz i pewnie zrobię to jeszcze w tym roku. 

Księgarnia internetowa dorzuciła mi do zamówienia jeszcze zakładkę, całkiem fajną, ale niestety kolory nie są w moim guście, więc chyba nie będę jej używać.


piątek, 17 marca 2017

12/2017 What if? A co, gdyby?, Randall Munroe


Miliony ludzi odwiedza stronę xkcd.com, aby czytać kultowy komiks Randalla Munroe. Jego rysunki dotyczące nauki, techniki, języka oraz miłości, jaki i wszechstronne odpowiedzi na pytania zadawane przez wielbicieli mają ogromną rzeszę oddanych zwolenników. Zapytania, jakie dostaje, czasami są tylko dziwne, a czasami diaboliczne: 
Co by się stało, gdybyśmy pływali w basenie z wypalonym paliwem jądrowym? 
Czy strzelające w dół karabiny maszynowe mogłyby działać jak plecak odrzutowy?
Co by się stało, gdyby w Nowym Jorku miało miejsce trzęsienie ziemi o sile 15 stopni w skali Richtera? 
Co by się stało z osobą, której DNA zniknęło? 
W poszukiwaniu odpowiedzi z radością przeprowadza on symulacje komputerowe, przekopuje się przez odtajnione notatki z wojskowych badań naukowych, zasięga porad operatorów reaktorów jądrowych, odmierza ze stoperem czas trwania scen z Gwiezdnych wojen, dzwoni do swojej matki i wyszukuje w Google'u naprawdę dziwacznie wyglądające zwierzęta. Jego odpowiedzi to dowcipne perełki. 
Z Randallem Munroe jako przewodnikiem nauka wyjątkowo szybko staje się wyjątkowo dziwna. 
Opis ze skrzydełka okładki.
W sumie ciężko napisać typową recenzję tej książki, jest to po prostu świetnie napisana, pełna humoru, porządna literatura faktu. No i jeszcze te smaczne nawiązania do popkultury...  Autor odwalił kawał dobrej roboty odpowiadając na te wszystkie absurdalne pytania w naprawdę naukowy sposób. Mało tego, całość jest doprawiona przezabawnymi ilustracjami, w których główne role grają ludziki-patyczaki.


Ilustracja do słynnego powiedzenia o pesymiście, optymiście i do połowy pustej/pełnej szklance.


I jeszcze nowa jednostka miary: znormalizowana żyrafa.

Na niektóre pytania da się odpowiedzieć za pomocą jednego prostego rysunku:



Kupiłam tę książkę w zeszłym roku jako prezent dla męża. On był zadowolony, ja przeczytałam ją dopiero teraz i również jestem zadowolona. Była to pierwsza książka od dłuższego czasu, dla której trochę zarwałam noc i brałam ją ze sobą nawet do łazienki. What if? ma jedną wadę: jest za krótka. Mam nadzieję, że wyjdzie jeszcze przynajmniej jedna część i na pewno ją kupię. Tymczasem daję 5/5 i serdecznie polecam wszystkim zainteresowanym nauką.